Overdenking zondag 28 aug.2022, Ds Jan Bos

teksten:

Lukas 14, 1-14                                  

Deuteronomiun 24, 17-22

Overdenking

Lieve mensen van God, gemeente van Jezus Christus

De maaltijd

Opnieuw speelt het bijbelgedeelte van vanmorgen zich af rond een maaltijd.

Lucas kent opvallend veel ‘maaltijd-verhalen’ en daar gaan we de komende weken meer van horen.

Ik denk dat Lucas dat doet omdat de maaltijd een toppunt van ontmoeting is tussen mensen.

Daar gebeurt van alles.

Je kunt bijpraten, iets uitpraten, dichterbij elkaar komen.

Maar er zijn ook andere motieven waarom mensen elkaar uitnodigen voor de maaltijd:

ze willen in een goed blaadje komen bij de genodigden,

ze willen netwerken,

of ze willen de ander beter leren kennen.

Jezus wordt uitgenodigd voor een maaltijd bij een vooraanstaand Farizeeër.

Wat was de reden dat de Farizeeër Jezus uitnodigde: bewondering, nieuwsgierigheid?

Of wilde hij hem samen met zijn collega’s ‘in de gaten houden’, zoals daar staat.

Ik denk inderdaad dat er een plan is gemaakt en er een dubbele agenda is bij deze maaltijd.

Andersom is het ook het geval: Jezus ziet tijdens die maaltijd ook wat er om hem heen gebeurt.

Hij ziet hoe mensen met elkaar omgaan op zo’n bijeenkomst.

Tijdens deze maaltijd prikkelt Hij de aanwezigen met een genezing, een gelijkenis en een advies.

Ik weet niet of de genodigden en de gastheer dit allemaal op prijs gesteld hebben...

Want Jezus strooit hier en daar zout in open wonden en is zeker niet de gezelligste van het stel.

Hij spreekt de gastheer zelfs aan op zijn tafelschikking!

Jezus zet de mensen bij die maaltijd aan het denken over hun leven:

hoe vrij leven zij eigenlijk?

Leven ze niet eigenlijk veel teveel met vragen als:

“hoe kom ik over?” en:

“wat valt er voor mij te halen?

De genezing

Het eerste dat Jezus bij deze maaltijd doet is iemand genezen en losmaken.

Er is daar een man of vrouw met ‘waterzucht’.

Dat is een ziekte waarbij mensen veel vocht vasthouden.

Jezus stelt een ongemakkelijke vraag aan de wetgeleerden en Farizeeen:

“Mag je iemand genezen op de sabbath”?

Een prikkelende vraag omdat Jezus natuurlijk wel wist dat de wetgeleerden zich altijd strak aan de regels wilden houden: op sabbath mag je niet werken.

Dat doen wij mensen ook graag want dat geeft houvast.

maar het beknelt ook.

Zo werd de zondag in de christelijke traditie uiteindelijk een vreselijke dag voor mensen, met name voor kinderen....

De wetgeleerden zwijgen omdat ze ook wel aanvoelen dat het eigenlijk te gek voor woorden is dat je iemand op sabbath niet mag genezen.

Jezus pakt de hand van de zieke, geneest hem en laat hem gaan.

Daarmee geeft Jezus zijn visitekaartje af: hij is gekomen om mensen los te maken, vrij te laten leven.

Als een dier of mens in nood zit op sabbath, ga je hem toch helpen? zegt Jezus

Opnieuw zwijgen de wetgeleerden...

De gelijkenis

Na deze genezing vertelt Jezus een gelijkenis over een man die een maaltijd organiseert.

In de gelijkenis gaat het vooral om de houding van de genodigden, 

in het gesprek met de gastheer daarna gaat het vooral over de gastheer zelf.

Opvallend is dat het woordje nodigen zoveel voorkomt. 7x

Je kunt als mens genodigd zijn voor een maaltijd

en je kunt andere mensen nodigen.

Twee gedeelten rond een maaltijd met een verschillend perspectief.

In beide gedeelten laat Jezus zien dat wij als mensen vaak krampachtig leven:

zowel in de rol van genodigde als in de rol van gastheer.

Krampachtig en niet los.

Daarom dus eerst die genezing van die waterzuchtige die losgemaakt wordt.

In de gelijkenis die Jezus vertelt gaat het over de genodigden, de gasten.

Jezus heeft goed om zich heen gekeken en hij ziet dat mensen bij zo’n maaltijd of bij een feest vaak bezorgd zijn over de vraag hoe ze voor de dag komen.

Wat zal ik aandoen?

Waar zal ik gaan zitten?

Zie ik er wel goed uit?

Heb ik wel genoeg spannende dingen te vertellen?

Vinden ze me wel aardig?

Waarover moeten we het hebben?

Ik weet niet of u dat bij zichzelf herkent.

In elk geval ziet Jezus dat mensen zich heel vaak met elkaar vergelijken,

met elkaar concurreren en graag onderscheidend willen zijn, belangrijk.

Daardoor doen ze zich vaak groter voor dan ze zijn,

of -tegenovergesteld- ze trekken zich terug in een hoek en gaan eerder naar huis.

Jezus wil ons van deze krampachtigheid bevrijden,

net zoals hij die waterzuchtige bevrijdde van zijn benauwdheid.

Je bent genodigd voor de maaltijd en dat is het belangrijkste.

Daar mag je zijn wie je bent.

Niet groter of kleiner dan je bent.

Het advies

Na deze gelijkenis vertelt Jezus de gelijkenis eigenlijk opnieuw,

maar dan vanuit de gastheer.

Ging het in de gelijkenis over de genodigden en over de vraag “hoe kom ik bij anderen over?”

nu gaat het om de al te menselijke vraag: “wat is er voor mij te halen?”

What is in to me?

Want ook dat is een vraag die bij ons mensen veel voorkomt: we vragen ons in ons doen en laten vaak als eerste af: wat heb ik er aan? 

Wat valt er voor mij te halen?

We denken in een systeem van beloning: ik geef zodat mensen mij geven.

Do ut des, zeiden de Romeinen

Voor wat hoort wat.

Ook hier weer een enorme kramp: het is een leven vanuit de angst dat je niet genoeg hebt.

Nee zegt Jezus: doe eens gek, doe een Koninkrijk van God-achtig en royaal: nodig voor de maaltijd juist ook iemand uit die jou daar eigenlijk niks voor kan teruggeven.

Een paar mensen komen mij nu voor de geest.

In de vakantie waren wij in Basel aan het rondlopen door de stad.

Bij de COOP (ja die was daar ook) kwam een jonge vrouw naar buiten met allemaal boodschappen.

Ze ging bij een bedelend staan en overhandigde hem lekkere boordjes, melk en bananen en liep vervolgens weg, de man met een brede glimlach achterlatend.

Ik moet denken aan die man die ik laatste midden in het bos tegenkwam.

Ik was aan het mountainbiken en ergens in de rimboe stuitte ik op een man die met een schep bezig was om de route te onderhouden.

Niemand die dit weet en ziet,

niemand die hem ervoor beloont,

maar hij doet het zonder er iets voor terug te krijgen.

Ik moet denken aan die ondernemer in Ter Apel die 200 tenten gratis ter beschikking stelde.

Ik moet denken aan die man die elke week regelmatig ’s nachts naar dassenburchten gaat om te kijken of de beesten niet ziek zijn en verzorging nodig hebben.

Dat wordt niet gezien en het wordt niet beloond.

Ik moet denken aan de lezing uit Deuteronomium waar tegen de boeren in Israel wordt gezegd:

laat een deel van de oogst achter voor de weduwe, de vreemdeling en de wees. 

Dat is de gerechtigheid van het Koninkrijk.

En die gerechtigheid is op dit moment in Ter Apel ver te zoeken.

Wat de mensen krijgen is een bord eten en 4 Dixi’s.

Ik denk dat de gerechtigheid waar Deuteronomium over spreekt verder gaat dan dat!

Genodigd

Lieve mensen

Jezus houdt ons in deze drie verhalen bij de maaltijd een leven in vrijheid voor en niet in krampachtigheid.

Hij zegt dat onze omgang met elkaar ten diepste wordt bepaald door onze omgang met God en met zijn uitnodiging.

Wij zijn genodigd voor de maaltijd, door God.

We hoeven ons dus niet af te vragen hoe we eruit zien,

of we wel op een goede plek zitten, mooi vooraan.

We hoeven niet bang te zijn of er wel voldoende te eten en te drinken is.

We hoeven ook niet te klein van onszelf te denken.

Nee, we mogen er gewoon ZIJN.

Je bent in dit leven UITGENODIGD door God.

Dat is de basis, dat geeft ons leven waarde genoeg.

dat scheelt een hoop geknok en getob,

een hoop competitiedrang en minderwaardigheid.

Dan komt er energie vrij om te doen wat moet gedaan.

In dit maaltijdverhaal wil Jezus ons gevoelig maken voor dit fundamentele besef:

je bent genodigd

Je bent vrij.

zo moge het zijn

Eerstvolgende viering

Actie Kerkbalans

Download de Collecte App

qr cvk