Overdenking zondag 4 juli 2021, mw. P. de Kruijf

Vandaag, op deze 4de juli, klinkt de gelijkenis van Jezus over de vijf wijzen en vijf dwaze meisjes.  Het verhaal gaat over wijsheid, maar ook over waakzaamheid. Op het eerste gezicht lijkt de interpretatie van de gelijkenis eenvoudig genoeg. De bruiloft staat voor het koninkrijk, de komst van de bruidegom voor de wederkomst van Christus en de meisjes voor degene die het Koninkrijk zullen binnengaan.

Het verhaal draagt een bemoediging en een waarschuwing in zich. Een bemoediging om de moed niet te verliezen, vooral in een onzekere tijd als de onze momenteel. Maar het is ook een oproep om zich aan de wijze meisjes te spiegelen en een waarschuwing tegen laksheid en gebrek aan motivatie en focus.

Laten we bij het begin beginnen:

Een groot deel van ons leven brengen wij wachtend door. Misschien wel heel ons leven! Voor onze geboorte waren onze ouders van ons ‘in verwachting’. Vanaf het moment dat we ter wereld komen, breekt het grote wachten en verwachten voor onszelf aan. Wat zal het leven ons bieden? Wat hebben wij het leven te bieden? Hoe gaan we het ervan afbrengen op school, op de arbeidsmarkt?

Met wie zullen we ons leven gaan delen? Staat ons voorspoed of tegenspoed te wachten? Hoe zullen we daarmee omgaan? Naarmate we ouder worden veranderen onze verwachtingen.

We leren dat sommige verwachtingen wel en andere niet uitkomen. We leren dat soms het onverwachte zich aandient.

We beginnen na te denken over het laatste wat ons te wachten staat: hier in dit leven, hierna in de dood? Soms is onze verwachting negatief ingekleurd.

Dan noemen we onze verwachting ‘angst’. Soms is onze verwachting positief ingekleurd. Dan noemen we onze verwachting ‘hoop’.

Hoe dan ook: we zijn, vrouwen en mannen, ons hele leven ‘in verwachting’.

Tien meisjes wachten, in het donker en alleen. Ze worden moe, vallen in slaap, en hun olie raakt op, hun fakkels gaan uit.

Een herkenbaar beeld, zeker nu we in deze tijd van onzekerheid ons in kleine groepjes naar de kerk begeven. We missen ‘de anderen’, we missen het zingen, de ontmoeting, het fijne gevoel als je na de dienst weer thuis bent en je hebt die verbondenheid gevoeld. We wachten, moe, misschien moedeloos, want hoe moet het nu straks verder, en bezig op te branden. Wat hebben we nog te delen?

Waar halen we de olie vandaan die we nodig hebben om ons licht brandende te houden?

We zien anderen weglopen en hun heil elders zoeken; en zelf hebben we misschien ook het gevoel dat we dwalende zijn, door de nacht buiten, in het donker, zoekend naar inspiratie en richting voor ons geloof.

De kerk is voor velen niet langer een plek waar de deur naar warmte en licht vanzelfsprekend wijd openstaat. Waar het feest is en waar enthousiast en ruimhartig gedeeld wordt. Integendeel, voor velen is het een plek geworden die meer vragen oproept dan dat het antwoorden geeft.

Ondanks dat er in die kerk een aantal mensen zijn achter gebleven die met hart en ziel de boel draaiende weten te houden en creatief zoeken naar nieuwe mogelijkheden.
Met veel respect zie ik dat iedere zondag weer. Zij hebben ongetwijfeld genoeg olie bij zich om het licht te laten branden, om in het kader van de gelijkenis te blijven. En blijven verwachten, soms bewust of soms onbewust!

Het wachten van de gemeente van Christus is positief gekleurd. Het is hopen. Hopen op de komst van de hemelse bruidegom. Dat betekent: hopen dat er licht, een messiaans licht gaat schijnen in de duisternis. Hopen dat er hemelse vrede zal aanbreken op deze aarde.

Maar de tien meisjes laten zien dat dat wachten op de komst van de hemelse bruidegom ons ook wel eens zwaar valt. Want het wachten duurt zo lang. Gerard Reve verwoordde ons ongeduld treffend in een beroemde dichtregel: Dat Koninkrijk van U, weet U wel, wordt dat nog wat?

De meisjes worden slaperig Hun lampjes branden door, maken de olie op. Maar dan klinkt middenin de nacht een stem: ‘Daar is de bruidegom!’ De meisjes schrikken wakker. Hun lampjes zijn bijna gedoofd. Ze willen ze bijvullen om een feestelijke optocht te kunnen maken.

Maar dan blijkt dat vijf van hen geen reserveolie hebben meegenomen - ze krijgen hun lampjes niet meer bijgevuld, hun lampjes gaan uit, het ene na het andere. Zij worden dwaas genoemd. De vijf andere meisjes hebben wel extra olie meegenomen, waarmee ze hun lampjes kunnen bijvullen. Zij worden wijs genoemd. Zo laat de gelijkenis zien dat er twee manieren zijn van ‘wachten’.

Je kunt passief wachten. Gewoon maar afwachten wat er naar je toe komt. En je kunt op een actieve manier wachten: werk maken van je verwachting!

Deze gelijkenis vertelt ons ook dat er vroeg of laat een moment in ons leven komt, dat we op onze reserves worden aangewezen. Op ons geestelijke reserves.

Want het gaat ons niet altijd voor de wind. We worden ziek. Afgewezen. Verlaten. Iemand die we beslist niet kunnen missen sterft. De ene tegenslag volgt op de andere. Er begint maar geen lichtje te schijnen in het einde van de tunnel. Dan komt het erop aan of we een voorraadje geestelijke olie hebben aangelegd, waarmee we toch weer een lichtend vuurtje kunnen laten branden in onze duisternis.

Zo’n geestelijke reserve heb je niet zomaar. Zo’n reserve hangt samen met een levenshouding, met onze mentale conditie. En net als in de sport moet je ook je mentale en spirituele conditie trainen en onderhouden en oefenen. Zo’n levenshouding moet groeien, stevig worden, zodat je er beschutting en houvast kunt vinden, als het erop aankomt. Wijsheid, een levenshouding waar je ook om kan vragen. Zie maar naar koning Salomo.

Die vraagt in zijn gebed naar een opmerkzame geest, een luisterend hart.

Een luisterend hart, is niet alleen in staat om wat goed is en wat niet van elkaar te onderscheiden, maar ook om  een ander te bemoedigen, om er, zonder reserve of aarzeling,  zonder berekening te zijn.

En vroeg of laat komt het erop aan.

De bruidegom verschijnt pas na middernacht. Diezelfde bruidegom sluit later de deuren en ontzegt gasten en zelfs bruidsmeisjes de toegang. Het is een beeld waar ik het best moeilijk mee heb. Zouden we de bruidegom, Jezus, niet eerder buiten verwachten, in het donker, bij wat verloren dreigt te raken?

Of zijn er toch grenzen aan Gods genade? Is dat wat het verhaal ons vertelt? Is er een moment waarop dwaasheid, de keuze die we maken, onomkeerbare consequenties kunnen hebben?

Wat was er gebeurd als de vijf zonder olie niet weggelopen waren om olie te kopen, maar waren gebleven, vertrouwend op genade?

Zou dat verschil hebben gemaakt? En hoe zit dat met die vijf meisjes die niet wilde delen? Die worden notabene wijs genoemd!

Ook dat houd me bezig. Kan geloof, kan wijsheid, opraken als je ervan deelt?

Het lijkt, als je het verhaal goed leest, toch wel het een en ander aan vragen op te roepen.

Want hoe zou het die dwaze meisjes verder zijn gegaan?

Ik las een vervolg van het verhaal in een gevonden uitleg van een predikant . Hij schreef:

Misschien zo. Misschien stonden ze daar midden in de nacht op straat. Pikkedonker. Verlaten. Bibberend van de kou. Het wachten begon weer. Op een nieuwe dag.
Goddank komt er altijd weer een nieuwe dag, een nieuwe kans. Misschien voelden ze zich schuldig. Hoe hebben we zo kortzichtig of gemakzuchtig kunnen zijn! Misschien hadden ze vooral hun lesje geleerd en zorgden ze er bij een volgende bruiloft voor (er staat nergens dat dit de laatste 4 bruiloft is geweest - Goddank komt er altijd weer een nieuwe bruiloft.) dat ze wel genoeg olie bij zich hadden. ‘    Tot zover deze bemoedigende uitleg.                               

Wees waakzaam, want jullie weten niet op welke dag en op welk tijdstip de bruidegom komt.’ Hoe staat het met onze levenshouding? Hebben we nog verwachtingen van het leven - of eigenlijk amper meer?

Hebben we nog verwachtingen van God… of hebben we die al opgegeven? Zijn we alleen maar met de dingen van de dag bezig, of ook met dingen van de eeuwigheid?

Durven wij na te denken over onze eigen eindigheid, sterfelijkheid? Toch is het antwoord er ook: Als het bij u allemaal was verdwenen, zat u natuurlijk niet hier in de kerk. Het laat zien dat u wijs heeft gekozen. Maar, waar is Gods wijsheid thuis?

De realiteit van wachten, vermoeidheid, opbranden en leeg is ons niet vreemd. Het beeld van Jezus, van God die maar op zich laat wachten, ook niet.

En misschien zelfs het gevoel dat we op een of andere wijze de verbinding tot de warmte en het feest binnen verloren zijn, ook niet. De hoop op een ruimte waar we weer volop kunnen ontmoeten, blij zijn met elkaar, kunnen zingen en dansen, die hoop leeft ongetwijfeld in ons, anders zouden we het niet volhouden. Maar het beeld van Jezus, van God, die ons zou wegsturen, dat roept vragen op. En is in strijd met andere verhalen in de Bijbel.

Gesloten deuren vinden en moe en leeg weggestuurd worden was wel een traumatische ervaring die de gemeente van Mattheus kende. De scheiding tussen synagoge destijds en de nieuwe kerk was voor hen pijnlijk en verwarrend. Wie viel binnen en wie buiten Gods genadige aanwezigheid?

Wie had haar kruik eindelijk met ware wijsheid gevuld?

Waar is Gods Wijsheid thuis/ Wie wordt geleid door Gods licht en waarheid? En hoe kan je dat weten?

Ook nu, in deze tijd, blijven die vragen volop aanwezig. In het verhaal komt hier pas na middernacht duidelijkheid over.

Met de bruidegom die onwaarschijnlijk laat komt opdagen, nadat alle licht is uitgegaan en iedereen door vermoeidheid overmand is geraakt.

Een herkenbaar verhaal. De moed verliezen, geen uitzicht meer zien, is die reserve olie dan zo belangrijk?

Blijkbaar wel, het is hopen en verwachten tegen beter in. Je voorbereiden op een lange en onzekere weg.

Salomo leert ons, tijdens dat wachten, dat we altijd om wijsheid mogen vragen.

Toen ik in het kader van het thema ‘Wat is wijsheid’ googelde kwam ik uit bij een boek met dezelfde titel.

Geschreven door o.a. door Z.K.H. Prins Carlos J. B. de Bourbon de Parme,

Er staat bij, en dat wil ik u zeker niet onthouden?!

Wat is wijsheid in de coronacrisis? Kan je de huidige crisis ook als een kans zien?                                                           Om in de wereldwijde sociale en
economische verbanden ruimte te maken voor de deugden van barmhartigheid en gerechtigheid.                                                        Om te ervaren dat alle levende wezens met elkaar dezelfde wereld bewonen en om onze verhouding tot de natuur en alle levende wezens in een heel ander licht te zien.
Om vanuit onze angst voor het onbekende en vanuit het besef van onze kwetsbaarheid en sterfelijkheid te groeien in gemeenschapszin, en verbondenheid, in overgave, barmhartigheid en liefde.

Mijns inziens zijn er velen, binnen en buiten de Christelijke traditie, die de komst van het Koninkrijk een warm hart toedragen, die de fakkel brandend weten te houden. Een HOOPVOL bericht.

Om te kunnen blijven hopen en vertrouwen, in het donker van de nacht, voorbij de uitputting, de twijfel, wachtend op de komst van het LICHT, is de kruik met wijsheid van groot belang.

Daarbij blijven de vragen gewoon staan, dat is misschien ook de kracht van het verhaal.

v.                     …. zo moge het zijn.

a.                     Amen

Eerstvolgende viering

  • Viering Jacobuskerk, 26 sept 2021 10:00 uur Reserveren van een zitplaats via de knop "dienst bijwonen" op deze website. Online te beluisteren via kerkomroep.nl

Actie Kerkbalans

Dienst bijwonen? Hier reserveren!

Download de Collecte App

qr cvk