Overdenking zondag 30 mei, Ds. Jan Bos

teksten: Johannes 2,23- 3, 21  

Overdenking

Lieve mensen van God, gemeente van Jezus Christus,

1) Flinterdun geloof

Het feest van Pinksteren vorig week was een feestje, zei iemand na afloop tegen me.

Het was ook zo: we mochten elkaar weer zien, er werd mooie muziek gemaakt, er hingen slingers buiten, er waren mooie woorden.

Het ging over de uitbundigheid van Pinksteren, maar ook over de terughoudendheid van een meisje dat verleid moest worden door een verliefde jongen.

Geloof is voor sommige mensen iets heel overtuigends en feestelijks,

voor anderen is het meer iets van binnen dat slechts zelden naar buiten komt.

Die hooggeleerde theoloog Nicodemus wil daar meer over weten.

Midden in de nacht zoekt hij Jezus op.

Het is een verhaal aan het begin van Jezus leven.

Hij heeft water in wijn veranderd en heeft de tempel met de geldhandelaren leeggeveegd.

Meer is er nog niet gebeurd.

Maar er zijn al wel heel veel mensen tot geloof gekomen, staat er.

Net als bij het Pinksterfeest.

Maar Jezus heeft er zo zijn aarzelingen bij.

Er staat dat vele tot geloof kwamen, maar Jezus vertrouwde niet in hen, staat er heel hard.

Hij kent zijn medemensen blijkbaar.

Het is hard wat er staat, maar ook herkenbaar.

Mensen kunnen heel enthousiast zijn, maar als het op daden aankomt zijn ze niet thuis.

Mensen zeggen: ‘ik zal er altijd voor je zijn’, maar in de praktijk komen ze niet opdagen.

En ons geloof kan ook zo maar verdampen: als we ziek worden, als we in nood zijn, als het leven tegenzit.

Als je alleen maar kijkt naar de wondertekenen die Jezus doet, en daar je geloof op baseert, 

ja, dan kan het ook zomaar voorbij zijn als de wonderen in het leven uitblijven.

Er is meer nodig in het geloof: opnieuw geboren worden.

Dat woord staat wel 9x in dit stuk.

Daarover gaat het ook vandaag.

2) Meet and greet

Het is een prachtig verhaal over die Nicodemus.

Midden in de nacht zoekt hij Jezus op om met hem te praten.

Waarom zou hij dat willen?

Is het omdat hij Jezus bewondert?

Is het omdat hij het niet vertrouwt?

Of is het omdat hij als groot religieus leider diep in zijn hart twijfelt over wat hij allemaal gelooft.

En daar met Jezus over wil hebben omdat hij voelt dat deze Jezus hem zou kunnen helpen?

Dat weten we dus niet.

Maar het schept de mogelijkheid om ons in hem te verplaatsen.

Afgelopen week was ik met Annelies Haijtink op het Ruige Veld.

We deden daar mee aan een gespreksgroep met de bewoners van het Ruige Veld.

Mensen met een verslaving of een psychische ziekte.

Of allebei.

Het ging over meningen hebben, geliefd zijn en respect hebben.

De bewoners praatten opvallend veel over God en Jezus.

Op een gegeven moment hadden we het over Jezus.

En wat je hem zou willen vragen als Hij naast je zat.

De meeste mensen hadden een heleboel vragen.

En iemand zei: ik denk dat er een hele rij mensen achter mij zou staan die op hun beurt wachtten….

Dat snap ik.

Als ik Nicodemus was had ik hetzelfde gedaan: om te vragen hoe het nu werkelijk zit met het geloof en het leven in het algemeen.

Wat zou u/jij aan Jezus vragen als je de kans had?

Dat zou een mooie vraag zijn voor een gespreksgroep, of voor na de dienst.

Nicodemus heeft geluk: Jezus is nog wakker en hij mag naar binnen.

Hij begint het gesprek met een stellige zin:

“Wij weten dat u een leraar bent die van God komt,

want zonder God had u dat wonder van water in wijn veranderen nooit kunnen doen”.

Maar voordat Nicodemus verder kan valt Jezus hem al in de rede.

Het is net of dat woord ‘wonder’ hem steekt en irriteert.

“Alleen als je opnieuw geboren wordt kan je het Koninkrijk van God zien”.

Nicodemus raakt in verwarring.

Eigenlijk stelt hij een heel kinderlijke vraag terug: maar je kan toch niet opnieuw in de moederschoot kruipen en er weer uitkomen?

Deze hooggeleerde theoloog blijft op een rationeel, wetenschappelijk nivo.

Hij is niet in staat om de beeldspraak te vatten die doelt op een heel andere laag: de laag van het hart.

Net zoals wij mensen het makkelijker vinden om over feiten, de voetbal, het weer etc. te praten dan over onze ziel.

Nu komt het gesprek pas echt op gang.

Jezus begint over hemelse dingen te spreken, de dingen van het Koninkrijk.

En Nicodemus wordt daarin meegenomen.

Zijn stelligheid en rationaliteit verandert in een vraag: ‘hoe kan dit allemaal gebeuren”

Het is ook niet makkelijk wat Jezus dan allemaal zegt.

Hij heeft het in een korte preek over hoog en laag, de wind die waait waar hij wil, water en Geest, eeuwig leven.

En ook over een oordeel, een krisis die Jezus brengt.

We lezen in vers 16 een heel bekend zinnetje, dat ik vroeger in mijn tijd bij Youth for Christ uit mijn hoofd leerde.

En zinnetje dat door sommigen een samenvatting van het hele evangelie wordt genoemd:

‘Alzo lief heeft God de wereld gehad dat hij zijn enige Zoon gegeven heeft, opdat ieder die in Hem gelooft niet verloren ga, maar eeuwig leven hebbe”

Hier wordt het spannend.

Ik vind het nogal stellig allemaal.

Alsof je alleen gered kan worden als je in Jezus gelooft.

Ik vind dat nogal een bewering.

Even verderop zegt Jezus gelukkig ook dat God zijn Zoon niet stuurde om een oordeel te vellen,

maar zo voelt het wel!

Ik moest deze hele week denken aan die Wit-Russische jonge man Roman Protasevitsj.

Hij komt maar niet uit mijn hoofd.

U weet wel, die man die is gekidnapt door de Witrussische regering omdat hij een verklaard tegenstander is van het regiem.

Een jonge idealistische man van 26 jaar die op dit moment waarschijnlijk gemarteld wordt in de gevangenis van Minsk.

Deze Roman zit niet per se elke zondag in de kerk en weet vast niet van deze tekst uit Joh. 3.

Zou hij dan geen eeuwig leven hebben omdat hij niet gelooft in Jezus de Zoon van God?

Natuurljik niet!

Integendeel.

De exclusieve taal van Johannes moeten we niet te snel toepassen op gelovigen en niet-gelovigen.

Alsof wij dat kunnen bepalen.

Gelukkig zegt Jezus zelf ook  dat: “de Geest waait waarheen hij wil”.

En dat het gaat om de praxis van het oprechte handelen.

Het gaat niet om Jezus, om zijn wonderen, om geloof in bepaalde dogma’s.

Het geloof heeft te maken met wedergeboorte en het handelen wat daaruit voortvloeit.

Jezus probeert Nicodemus in die nacht duidelijk te maken dat geloof meer is dan het verstand.

Hij wil het geloof van Nicodemus verdiepen, tot in zijn hart.

Jezus gebruikt daarvoor nog een ander mysterieus beeld.

De Mensenzoon moet omhooggeheven worden zoals Mozes in de woestijn een slang omhoog hief.

Jezus grijpt terug op een verhaal uit Numeri 21 waar wordt verteld dat het volk Israel in de woestijn werd belaagd door heel veel slangen.

Mozes hief toen een koperen slang omhoog en als de mensen daarnaar keken werden ze niet gebeten.

Ook weer zo’n verhaal wat je met je verstand niet begrijpt, maar wel als je kijkt met je ziel.

Ook Jezus zal zo worden omhooggeheven worden in zijn leven.

Nu nog wordt hij op een voetstuk gezet, maar straks zal hij aan een kruis omhooggeheven worden.

En sterven in overgave.

Net als die Roman Protasevitsj zich overgaf aan zijn volk en zijn medemensen.

De boodschap van Jezus aan Nicodemus is: kijk in je leven omhoog naar de Mensenzoon aan het kruis.

Dat is de weg naar het leven.

De weg van de overgave aan een ander mens en dus aan God.

4) Slot

Lieve mensen

Het gesprek tussen Jezus en Nicodemus heeft een open einde.

We weten niet hoe Nicodemus reageerde en hoe laat het die nacht is geworden.

Later in het evangelie van Johannes duikt Nicodemus nog twee keer op:

hij neemt het op voor Jezus in een gesprek tussen Schriftgeleerden over Jezus.

En na de dood van Jezus komt Nicodemus om zijn lichaam te balsemen.

We kunnen er dus van uit gaan dat Nicodemus wedergeboren werd in die nacht…

Het zou me ook niet verbazen als Jezus hem, voordat hij wegging, nog brood had gegeven en wijn.

En had gezegd:

Hier, neem dit brood en deze wijn.

Je mag opnieuw geboren worden.

Laat je meevoeren door de wind die om ons huis blaast

de wind van Geest van God die geen oordeel velt maar onze harten verandert!

zo moge het zijn

Eerstvolgende viering

  • Viering Jacobuskerk, 28 nov 2021 10:00 uur 1e Advent. Reserveren van een zitplaats via de knop "dienst bijwonen" op deze website. Online te beluisteren via kerkomroep.nl

Dienst bijwonen? Hier reserveren!

Download de Collecte App

qr cvk