Overdenking Pinksterzondag 23 mei 2021, Ds. Jan Bos

Teksten: Handelingen 2 en Hooglied 4

Inleiding op het thema

Op deze Pinksterzondag is het thema: “Van binnen naar buiten”. Pinksteren is immers het feest van de beweging van binnen naar buiten. De discipelen gaan naar buiten om de Geest die hen overkwam te delen met andere mensen. De mensen die dat aanhoren zijn ‘buiten zichzelf’. 

Dat die beweging bij ons mensen niet vanzelf gaat is ook duidelijk. We houden ook veel voor onszelf. Daarom lezen we ook uit Hooglied 4, over een jongen die verliefd is op een meisje. Hij kan haar echter niet bereiken. Zij is namelijk erg gesloten. Totdat zij de wind door ‘haar hof’ laat gaan. De wind die ook het huis van de discipelen vervuld en hen opent voor de wereld.

Overdenking

Lieve mensen van God, gemeente van Jezus Christus,

1) Het thema

Toen wij in het voorbereidingsgroepje voor deze feestdag nadachten over Pinksteren kwamen we al snel op het thema van vandaag: van binnen naar buiten.

De vrienden van Jezus zitten in een huis bij elkaar,

dan overvalt hen geluid, wind en tongen van vuur,

en vervolgens gaan zij naar buiten om te vertellen van God.

Dat staat er niet met zoveel woorden, maar het kan eigenlijk niet anders.

De mensen die buiten naar hen luisteren raken vervolgens buiten zichzelf.

Over de beweging van binnen maar buiten gaat het vandaag.

Juist in deze tijd waarin het gras en het groen de grond uit brullen en de natuur vol in bloei staat.

Juist in deze tijd waarin we weer wat meer mogen doen met elkaar, na alle beperkingen.

Juist in deze tijd waarin we als kerk proberen meer open te staan voor alles wat er in de samenleving speelt.

Het is een prachtig thema: wat er binnen in je zit komt eruit!

In de twee bijbellezingen komt dat heel mooi naar voren.

In Handelingen 2 gaat is het om een nogal onstuimige en krachtige beweging.

In Hooglied 4 gaat het wat langzamer en geleidelijker.

De beweging van binnen naar buiten.

De beweging van de liefde van God die mensen verleidt dan wel overvalt.

2) Geslotenheid-binnen

Ik begin even bij het begin: bij de geslotenheid.

De vrienden van Jezus zitten binnen.

Ze zijn met elkaar, maar de beweging lijkt eruit.

Jezus is er niet meer om te volgen en door Hem geïnspireerd te worden.

Wat nu?

En de verliefde jongen in Hooglied 4 praat verzen lang over de schoonheid van het meisje waar hij verliefd op is.

Maar zij lijkt op een gesloten hof, zegt hij tegen haar.

Hij staat aan de andere kant van het hek en roept lieve woorden.

Maar het meisje geeft geen antwoord.

Ze is een gesloten tuin, een verzegelde bron.

Dat doet mij aan zoveel dingen denken.

Ik moet denken aan alle mensen, jong en oud, die zoveel in zich hebben wat er niet uit kan komen.

Kracht. Goedheid. Tranen. Boosheid. Verliefdheid Geloof Ongeloof. Schaamte. Schuld

Ik moet denken aan alle mensen die door alles wat zij hebben meegemaakt

of door hoe zij zijn opgevoed,

een schild, een muur om zich heen gebouwd hebben,

waardoor zij een gesloten oester, een gesloten hof zijn geworden.

Ze laten zich niet meer openen, lijkt het.

Ze houden het allemaal voor zichzelf

De beroemde Vlaamse psychiater Dirk de Wachter zegt het zo mooi en zo eenvoudig:

Hij zegt:

“Vanwege de doorgeschoten individualisering en onze welvaart hebben we elkaar niet meer nodig en verschraalt de verbinding met de ander.

Velen zitten op hun eigen emotionele eiland en kunnen elkaar hun kwetsbaarheid niet meer tonen”

Ik vind dat erg herkenbaar.

Het is steeds moeilijker om de ander echt te bereiken.

Om een echt gesprek te hebben over wat je dwars zit,

over je diepste gedachten en motieven.

Mensen verschansen zich in hun eigen hof.

En zo blijven de tranen zitten,

kropt de boosheid zich op

of wordt het eigen gelijk langzamerhand de waarheid.

Het zit er allemaal wel in, maar het komt er niet uit.

Het wordt niet gedeeld.

Wat heerlijk is het als mensen zich dan toch kunnen openen.

Hun kracht kunnen ontdekken en laten zien

Hun tranen de vrije loop kunnen laten.

Vertellen wat hun dwars zit.

Wat heerlijk is het als mensen elkaar hun mening en visie kunnen vertellen zonder dat ze elkaar daarbij verliezen of veroordelen. 

Als er beweging is en opluchting en bevrijding…

3) Hooglied

Misschien hebben wij iets aan de voorbeelden uit Hooglied en Handelingen om dat te bereiken.

Hoe komt daar de beweging op gang?

In het Hooglied horen we dus een tot over zijn oren verliefde jongen spreken tegen een meisje in een hof.

Het is een heel erotisch getint bijbelgedeelte uit een boek dat in het Joodse geloof altijd met Pesach werd gelezen.

Omdat het in dit ‘lied der liederen’ over de liefde van God voor zijn mensen gaat.

De jongen staat voor God en het meisje voor de mensheid.

God zoekt hartstochtelijk naar de liefde van zijn bruid.

Hij wil de liefde bedrijven met zijn mensen!

Maar wil de mens dat ook..?

Ik vind het zo’n mooi beeld.

De mensen zijn zo mooi, ze hebben zoveel te bieden aan liefde en vruchten,

er zijn zoveel vruchten,

maar worden die vruchten ook geplukt en gegeten?

Stelt het meisje zich beschikbaar?

Wil zij worden geraakt, zodat haar hof open gaat en de bron kan stromen?

Vijftien verzen lang betuigt de jongen zijn liefde.

En dan eindelijk…. ja hoor… dan zegt het meisje:

“Ontwaak noordenwind, kom Zuidenwind.

Waai door mijn hof, laat zijn balsems geuren.

Mijn lief moet komen in mijn hof

en mijn vruchten proeven.”

Ik vind het zo mooi van die balsems.

Als er geen wind is kun je de lekkere geuren ook niet ruiken.

Precies die wind is de wind van de Geest.

De Geest die over ons leven waait en de ‘trigger’ is om los te maken wat vast zit.

Om in beweging te zetten wat wij aan kracht en goedheid in ons hebben.

Het meisje zegt: kom maar!

En de jongen voegt de daad bij het woord en komt in de hof!

Het is een erotische, maar ook mystieke daad: 

de liefde stroomt!

4) Handelingen 2

Zo moeizaam als het gaat in Hooglied, zo hard gaat het in Handelingen 2.

Plotseling waait er een geweldige wind door het huis en blaast de vrienden naar buiten!

Ze hebben niks in te brengen lijkt het.

Ze worden gegrepen door wind en vuur en woorden van liefde.

Ze zijn zichzelf niet meer.

Ze zijn open geworden voor de wereld.

In hen brandt een vuur dat een lopend vuur wordt tot aan vandaag toe!

Hoe is dat in zijn werk gegaan?

En wat doet dat met ons?

Zo enthousiast en uitgelaten zijn wij maar zelden.

Moeten wij dat dan worden?

Is het een teken van ongeloof als wij dat niet kunnen en het zo niet voelen?

Ik denk het niet.

Natuurlijk komt het voor dat mensen, ook in onze kerk, vol vuur en enthousiast zijn.

Maar de meesten onder ons zijn gereserveerder,

zoals dat meisje in de hof in Hooglied.

Dat zit in het karakter, in de landstreek wellicht,

dat heeft te maken met opvoeding en ervaringen.

Dat is allemaal erg begrijpelijk.

En een plotseling oplaaiend vuur kan ook een strooien vuur zijn dat zomaar weer over is.

Het gaat vandaag om de opening.

Van binnen naar buiten.

Dat mensen zich durven openen voor God en elkaar.

De jongen in Hooglied 4 moest erg zijn best doen.

Hij moest blijven kloppen op de deuren van het hart van het meisje.

Zoals Judith Herzberg zo mooi dicht over Hooglied:

“Kom naar buiten,

kom duifje, vertoon je

kom uit de kloof waar je woonde

en laat je weer horen

Als de avondwind waait

en de schaduw komt aan

wees dan als een hertje

of als een gazelle

dat tevoorschijn komt

tussen de bergen in de verte”

Vandaag waait de wind van de Geest door onze levens.

En morgen ook.

Om ons zachtjes te verleiden om ons te openen en tevoorschijn te komen.

En de liefde te bedrijven!

zo moge het zijn

Eerstvolgende viering

  • Viering Jacobuskerk, 28 nov 2021 10:00 uur 1e Advent. Reserveren van een zitplaats via de knop "dienst bijwonen" op deze website. Online te beluisteren via kerkomroep.nl

Dienst bijwonen? Hier reserveren!

Download de Collecte App

qr cvk