Overdenking zondag 2 mei 2021, Ds Jan Bos

teksten: Johannes 15: 1-8   

Inleiding

Afgelopen zondag ging het in de kerkdienst over het gesprek tussen Petrus en Jezus aan het meer van Gallilea. Vandaag gaat het ook over die band tussen Jezus en zijn leerlingen. In Johannes 15 luisteren we naar Jezus die in zijn afscheidsrede vóór zijn arrestatie vooruitloopt op de tijd na zijn sterven en opstanding: “Ik ben de ware wijnstok en jullie zijn de ranken”. Een prachtig bijbelgedeelte over verbondenheid, in een tijd dat er steeds meer behoefte is aan verbondenheid. 

In de tweed lezing uit de brief van Johannes komt dezelfde verbinding terug. Blijf in Mij, geloof in mijn Naam en vraag dan maar wat je wilt. Lezingen die gaan over oorsprong, doel en zin van ons leven.

Overdenking

Lieve mensen van God, gemeente van Jezus Christus

1) Verbinding

In bijna alle profielschetsen van managers, leidinggevenden en andere bestuurders staat tegenwoordig wel het woord ‘verbinding’.

Wij doen daar bij ons thuis wel eens lacherig over.

Want wat is dat precies: ‘verbinden’?

Is dat een grijs midden opzoeken, van alles wat?

Verbinden is wel degelijk een belangrijk woord natuurlijk.

Juist in deze tijd waarin mensen zo los van elkaar moeten leven door Corona.

Verbinding.

Wij mensen snakken ernaar, en op een dieper nivo dan het aanraken merken we ook dat de samenleving harder wordt en individualistischer.

Het lijkt net of er geen gemeenschappelijk fundament meer is, geen houvast.

Soms lijkt het net of mensen en groepen elkaar niet meer kunnen bereiken,

niet meer luisteren naar elkaar, maar alleen maar roepen, schreeuwen.

Dat alles is door Corona alleen maar versterkt.

Het rommelt in de wereld, zacht uitgedrukt.

 

Het rommelt in ons land, waarin op regeringsnivo bijna niets meer overblijft waar je op kan bouwen.

En het rommelt soms ook in onze gemeente: mensen hebben korte lontjes gekregen.

Juist in deze losgezongen tijd lezen we een prachtig gedeelte uit de afscheidsrede van Jezus in het evangelie van Johannes.

Het is onderdeel van een rede tot zijn discipelen die Jezus uitspreekt nadat Hij hen aan tafel de voeten heeft gewassen, in de nacht dat Hij zal worden gearresteerd.

Het is een gedeelte dat gaat over ‘verbinding’: blijf in Mij.

Jezus gebruikt opnieuw een organisch voorbeeld uit de natuur: de wijnstok en de ranken.

Het is een van de zeven “Ik ben”-woorden die Jezus uitspreekt, verspreid over het Johannes-evangelie:

Ik ben het levende water, het brood des levens, de goede Herder, de weg en de waarheid.

En nu: ik ben de ware wijnstok.

Het is een zacht beeld, maar er zit ook iets urgents in, iets dringends.

Het gaat namelijk ook over snoeien, weggooien, verdorren, verbranden.

En soms lijkt het heel erg exclusief: ‘zonder Mij kunnen jullie niets doen’.

Dit beeld van de ware wijnstok is troostend maar maakt ook onrustig.

In dit beeld van de wijnstok hoor ik Jezus iets zeggen over onze oorsprong, onze wijze van leven en onze bestemming.

Over oorsprong, doel en zin.

1) Oorsprong

Misschien is dit wel het meest krachtige aan het beeld van de wijnstok: 

wij mensen zijn als ranken aan wijnstok die de levenssappen en voedingsstoffen uit de grond haalt.

Wij komen ergens vandaan.
Wij hebben onszelf niet gemaakt.

Dat is een mysterie, een wonder en een grote relativering van het leven.

Wij zijn geschapen, wij hebben onszelf niet uitgevonden en wat er uit onze handen komt,

onze vruchten, is niet per se onze verdienste.

Wij geven eigenlijk alleen maar door wat ons is gegeven.

Een rank is een medium, een doorvoerkanaal van het water uit de aarde.

Het enige wat een rank moet doen is die toevoer niet hinderen.

De waardigheid van de mens ligt in zijn verbondenheid met God, met het goddelijke. 

Levenskunst is contact houden met de Bron.

2) Zin/manier van leven

Dat is de eerste boodschap van dit beeld.

De tweede boodschap gaat over onze wijze van leven.

De rank groeit uit de stam en het is de bedoeling dat er bloesem komt en uiteindelijk vruchten.

Wat de rank moet doen is: doorgeven.

Verbonden blijven met de stam.

Dat is een keuze en een opdracht, zegt Jezus.

Daar kun je aan werken.

Je kunt werken aan de groei.

En je kunt je laten snoeien door de landman, die af en toe langskomt in zijn wijngaard om te kijken of er bijgesnoeid moet worden.

Er wordt gesproken over ‘reinigen’ en snoeien

Daar wordt hetzelfde Griekse woord gebruikt: katharsis, reiniging

De reiniging en het snoeien vindt plaats door de woorden die Jezus spreekt.

Ik vind dat een mooie gedachte: soms komt het voor in je leven dat je door bepaalde omstandigheden groeit.

Dat je leert, vaak ook door pijn en schade en schande heen.

En ook door de woorden die Jezus tot je spreekt en je leven bijschaven.

In 1 Johannes 3 wordt dat ‘groeien’ naar mijn idee uitgelegd als er vier keer wordt gesproken over ons hart dat ons aanklaagt.

Ons hart is een belangrijke graadmeter van ons welzijn.

Niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk.

Soms voel je dat je op de verkeerde weg zit,

dat het niet lekker loopt

dat het niet stroomt.

En dan moet je daarmee aan het werk: door in de spiegel te kijken.

Door in te keren en rust te zoeken en het contact met de Bron van Leven weer te herstellen.

Je hart kan je aanklagen.

Je kan je -al dan niet terecht- schuldig voelen over de vruchtbaarheid in je leven.

Misschien is het dan tijd om je meer te richten op de grond waar je vandaan komt,

op de landman die zo nu en dan langskomt en je kan helpen om te groeien.

Zodat het weer gaat stromen.

Zodat er weer vertrouwen is in je leven.

 “Vraag dan maar wat je wilt, en je zal het ontvangen”

Dat zinnetje staat in beide bijbelgedeelten.

Een zin vol van vertrouwen op de groei van vruchten in je leven.

Dat gaat denk ik niet over gezondheid, over geld of een goede baan

maar het gaat over de vruchten van de Geest,

de dingen die je vraagt met het oog op het Koninkrijk van de Liefde

3) Doel/de vruchten

Maar wat zijn dan die vruchten waar Jezus het over heeft en waar ons leven voor bedoeld is?
Waar mag het op uitlopen?

Waartoe zijn wij volgens hem op aarde?

We hebben het hier over het doel van ons leven,

nadat Jezus iets zei over de oorsprong en de manier van leven.

Er staat niet met zoveel woorden wat Jezus met die vruchten bedoelt.

Maar als we kijken naar het kader van deze afscheidsrede van Jezus dan krijgen we al een duidelijke aanwijzing.

Jezus begon namelijk de voeten van zijn leerlingen te wassen.

“Ik ben gekomen om te dienen”

Dat is de focus geweest in zijn leven.

Dienen.

En het zoeken van wat verloren is.

4) De wijnstok en de ranken

In dit prachtige beeld van de wijnstok zegt Jezus iets over de beweging in ons leven.

Over de doorstroming van de levenssappen van de grond, via de wijnstok en de ranken naar de vruchten.

Dat alles onder het toeziend oog van de landman.

Als christenen verbinden wij ons aan de wijnstok, Jezus Christus.

Ons geloof heeft te maken met die verbinding, met het ontvangen, met het contact met Hem.

We hoeven ons dus niet zozeer te richten op wat wij kunnen produceren in ons leven,

maar we mogen ons vooral richten op het ontvangen wat ons wordt gegeven door de wijnstok.

Net zoals ik de jongens en meisjes van mijn voetbalteam leer dat het allerbelangrijkste van voetballen is hoe je de bal aanneemt.

Dat is het begin.

Als je de bal niet goed aanneemt kun je ook niet goed doorspelen.

Als wij mensen dus niet goed kunnen ontvangen, in dankbaarheid,

dan komt er kramp in het leven en denken wij dat wij zelf de vruchten moeten leveren.

Maar als wij ontspannen luisteren en open staan, dan stroomt het.

Blijf in Mij, zei Jezus en vraag dan maar wat je wilt en het zal je gegeven worden.

Jezus sprak deze woorden vlak voordat hij zou worden gedood.

De wijnstok stierf, maar leeft door in de ranken, die hun leven openstellen

zo moge het zijn

Eerstvolgende viering

Actie Kerkbalans

Download de Collecte App

qr cvk