Overdenking 17 mei 2020

Lezingen uit Exodus 20 en Johannes 15: 9-17

Lieve mensen van God

1) De kerk en de 10 geboden

Ik weet nog goed dat ik als jongetje in de kerkbanken in Zwolle elke zondag de 10 geboden hoorde.

Dat was vaste prik.

Eerst beleed je als gemeente je zondige gedrag,

vervolgens sprak de dominee over Genade

en daarna volgden de 10 geboden.

Zij werden ook wel ‘regels der dankbaarheid’ genoemd.

 

De gedachte hierachter was dat we zo dankbaar waren voor Gods liefde dat we die 10 geboden 

uit dankbaarheid zouden gaan uitvoeren.

Dus niet omdat het MOEST, maar uit genade, uit dankbaarheid, uit liefde.

Dat is op zich een mooie gedachte,

Maar in de praktijk was er weinig dankbaarheid te bespeuren in mensen van de kerk.

De kerk en kerkmensen werden maar wat vaak gezien als saaie, ernstige mensen die met een gebogen hoofd de kerk uitkwamen.

Niet echt opgewekte mensen die leefden van de opstanding…

Maar al te vaak en te lang heeft de kerk voor een totale Lock Down van levenslust, trost en vrolijkheid gezorgd, met grote schuldgevoelens en depressies van mensen tot gevolg.

Nog onlangs sprak ik een man die door zijn religieuze opvoeding zo’n tik heeft gehad dat hij er EMDR-behandelingen voor nodig had om van zijn angsten af te komen.

De kerk wordt in onze tijd trouwens nog steeds door veel mensen geassocieerd met allemaal dingen die NIET mogen.

Niet op zondag iets kopen, geen abortus, geen homofilie, geen euthanasie, geen scheiding van huwelijkspartners, geen drank, geen feest.

Gelukkig verandert dat beeld, maar het is hardnekkig.

En dat is erg jammer, want boven deze 10 geboden staat met koeieletters:

“Toen sprak God al deze woorden”

En dus niet: geboden

En bovendien is de eerste zin, de aanhef: Ik heb jullie BEVRIJD.

De 10 woorden zijn altijd 10 GEBODEN genoemd.

En als er werd gelezen: “Gij zult” dan zagen wij Gods moralistische vinger

in plaats van een uitnodiging voor de toekomst, een belofte, een verleiding:

jullie zullen in de toekomst niet stelen, niet moorden etc. !

2) Vrijheid en verantwoordelijkheid

Gelukkig wordt dit beeld van God en van de kerk langzaam versoepeld.

Zoals nu de strenge regels in de Coronatijd worden versoepeld.

Eerst was premier Rutte duidelijk en hard: blijf binnen.

Maar nu is de slogan: vermijd drukte.

Wij mensen krijgen weer meer vrijheid, en de regering doet meer beroep op onze eigen verantwoordelijkheid.

De grote vraag is nu: kunnen we dat aan?

Het is hetzelfde als met de opvoeding van kinderen.

In het begin zeg je als ouders gewoon: zo doen we het.

Maar later laat je de teugels vieren en zorg je er slechts voor dat het kader duidelijk is.

En dat er geen grote ongelukken gebeuren.

Maar voor de rest laat je je kind vrij.

Zo is het volgens mij van meet af aan bedoeld met die 10 leefregels.

God geeft ons verantwoordelijkheid en vrijheid om te kiezen.

Hij nodigt ons uit om volgens deze 10 regels te leven.

Richtingwijzers naar een beloofd land.

In dat land steel je niet en moord je niet.

In dat land is er rust en wordt er niet slecht gepraat over een ander.

In dat land is God de enige god die wordt vereerd,

En niet je eigen IK, je geld, je eigenwijsheid, de economie etc.

In dat land blijf je trouw aan elkaar, zelfs als je niet meer samen verder kunt.

Dan wikkel je de boel netjes af.

In dat land hoef je niet per se meer zo veel te hebben en te houden.

De 10 geboden zijn geen geboden, maar woorden van leven.

“Gij zult niet” is geen moralistisch gebod maar een wenk naar de toekomst:

jullie zullen straks niet meer stelen en moorden, in dat beloofde land!

In de Twentse vertaling van de bijbel zie je de bedoeling van de 10 woorden heel mooi terug.

“Doodhouwen, dat doo’j nich

’n Echt brekken, dat doo’j nich

Stellen, dat doo’j nich.

Vals verkloarings afleggen tegenoawer wel oe ‘t noagste is, dat doo’j nich.

Dat is de liefelijkheid van het Twents, maar ook de liefelijkheid van God.

God, die onze Bevrijder is.

Dat is de hoofdzaak.

En als je dat beseft dan doo’j die dingen nich meer.

3) Ernst

Nou moet ik wel eerlijk zijn: het is niet alleen maar liefelijkheid in die 10 woorden van bevrijding.

Het is God wel degelijk ernst.

Hij is na-ijverig en jaloers, hij duldt geen andere goden naast zich.

En Hij zal de schuld van de ouders laten boeten door de kinderen tot in het derde en vierde geslacht.

Er zijn donderstralen lichtflitsen op de berg.

Het volk blijft op afstand van deze God en ze hebben ontzag.

Ik vind dat wel moeilijk om te lezen eerlijk gezegd.

Want als God zijn mensen heeft bevrijd waarom moet er dan per se ONTZAG zijn?

Kan dat niet wat vriendschappelijker?

Ik lees het zo dat het God ernst is met zijn vrijheid en liefde.

Hij weet en ziet hoe het fout kan lopen met zijn mensen als ze kiezen voor de afgoden.

Daarom moeten ze mij liefhebben en doen wat ik gebied, zegt God tegen Mozes.

Dus toch een gebod.

Maar uit liefde.

4) Jezus

Precies die dubbelheid vinden we terug in het evangelie van Johannes.

Jezus zegt tegen zijn vrienden: “jullie zijn mijn vrienden als jullie doen wat ik gebied”

Mooie vriendschap is dat!

Een vriendschap met voorwaarden, dat kan toch niet?!

Misschien kan dat alleen als het gebod inhoudt dat je elkaar liefhebt.

En dat is dan ook precies wat Jezus zegt: “dit gebied ik u dat jullie elkaar liefhebben”.

Ook bij Jezus is sprake van ernst.

Maar het uitgangspunt van alles is de vrijheid.

Zoals de vrijheid het uitgangspunt en doel van de 10 woorden waren.

“Ik noem jullie geen slaven meer maar vrienden”

“Ik heb jullie uitgekozen, Ik heb jullie lief”.

In zoverre zet Jezus de lijn van de 10 woorden uit het Eerste Testament door.

In de bergrede gaat Jezus uitvoerig in op die tien woorden.

Hij verdiept ze zelfs en verinnerlijkt ze.

En aan het eind van die bergrede zegt hij ook “Gij zult”:

Gij dan zult volmaakt zijn.

Niet als een gebod, maar als een visioen, een stip op de horizon.

Ook Jezus zag om zich heen dat de tien bevrijdende woorden meer regels waren geworden die niet vanuit liefde en dankbaarheid werden nagestreefd,

maar uit angst.

De regels zijn er voor het leven en niet andersom.

Het gaat niet om die regels an sich maar om het doel: liefde, bevrijding.

Jezus bracht de mensen weer terug naar het uitgangspunt van de tien woorden:

de bevrijding.

Doe die tien woorden niet omdat het moet, maar omdat je leeft vanuit vrijheid.

Vanuit vriendschap met de Eeuwige.

Dan wordt het leven met God een opgewekt en stromend leven,

vanuit een bron die nooit opdroogt.

De Chinese filosoof Lao Tse heeft ooit eens gezegd:

“mensen die hun innerlijke houvast kwijt zijn klampen zich vast aan regels.

De vraag is hoe wij mensen weer terug kunnen brengen bij zichzelf”.

Ik denk dat dit ook nu voor veel mensen geldt: ze zijn hun innerlijke houvast vaak kwijt.

Schapen zonder herder.

Dit nu was de kracht van Jezus, in heel zijn doen en laten:

de mensen terugbrengen bij hun innerlijke houvast.

Bij de Bron, bij de innerlijke liefde, bij de vriendschap met de Eeuwige.

Zo konden de mensen weer opstaan, zien, horen, liefhebben.

En leven met zijn uitnodiging en belofte: je zult volmaakt zijn.

Zo worden de tien geboden tien leefregels der dankbaarheid.

Regels waar je vrolijk van wordt.

En opgewekt.

zo moge het zijn

Eerstvolgende viering

  • Viering, 07 juni 2020 10:00 uur Kom niet naar de kerk: Alleen te beluisteren via de kerkomroep.

Digitale collecte

digitale collecte  

Omdat we niet kunnen collecteren in de eredienst vragen we u om uw collecte digitaal bij te dragen.

Klik hier om bij te dragen