Overdenking zondag 19 april 2020

Lezingen

Exodus 15,22 - 16 26

Lucas 24: 13-35

 

Lieve mensen van God,

1) Niemandsland

Daar staan de Israëlieten dan aan de overkant van de Schelfzee.

Mozes heeft net een loflied gezongen en de wagens en de ruiters van de farao zijn kopje onder gegaan in het water.

Maar wat nu?

Voor hen ligt een grote woestijn!

En waar moet dat heen nu?

En hoe lang gaat dat allemaal nog duren Mozes?

We zijn nu wel vrij, maar de toekomst is zo onzeker geworden...

Israël is een ander land terechtgekomen, maar het is een niemandsland.

Ze zijn geen slaven meer, maar vrije mensen.

En werden ze in het boek Exodus eerst 'kinderen van Israël' genoemd,

nu vallen de woorden  'gemeente en 'volk van God'.

Dat geldt ook voor ons.

We zijn mensen van Pasen en daar kunnen we niet achter terug.

 

We zijn geen slaven meer.

Maar dat vrije bestaan, daar moet Israël nog wel aan wennen.

En wij ook.

Ons leven wordt hier geschetst als een leven tussen uittocht en intocht.

Uittocht uit Egypte en intocht in een beloofd land.

Vrije mensen zijn we!

Mensen van de opstanding.

Maar we moeten nog veel leren.

Net zoals een baby die een doortocht heeft gemaakt bij de geboorte:

wat is er nog veel te leren.

Maar het begin is er!

En je kan niet meer terug!

Zo is het leven.

We moeten de verantwoordelijkheid leren.

Met veel onzekerheid om durven gaan.

En ook met bittere teleurstellingen.

Soms zijn we als mensen vrolijke en opgetogen verkenners van een beloofd land,

maar vaak ook zijn we bang en durven we niet meer.

Soms zelfs zo erg dat we terug willen naar vastigheid en een slaafs bestaan.

Zoals sommige mensen uit de voormalig DDR nu zeggen dat ze terugverlangen naar die onvrije communistische tijd omdat er toen tenminste een zekere rust was en voldoende eten.

Wij mensen moeten de vrijheid leren.

De socioloog Erich Fromm heeft in de vorige eeuw een bekend boek daarover geschreven: "De angst voor de vrijheid".

Mensen zeggen dat ze vrij willen zijn, maar aan de andere kant hebben ze ook een drang om zich te onderwerpen en slaafs te volgen.

Mensen hebben ergens behoefte aan duidelijkheid en stevige leiders.

En ook wij mensen hebben behoefte aan vastigheid en structuur,

aan regels en voorschriften.

Maar toch zullen we altijd met onzekerheid moeten leren leven.

De tegenslagen zullen blijven komen.

Soms is er geen water, soms is er geen eten, soms is het leven heel erg bitter.

Zoals het volk Israel al gauw merkt.

Ze hebben dorst en als ze water vinden is het bitter...

En ze krijgen ook honger.

Nu komt het erop aan om te blijven geloven in een beloofd land.

Om te vertrouwen op die stem die roept.

En niet terug te vallen in de oude patronen.

2) Oefenen

Het volk Israel is vrij.

Maar de weg is nog lang.

De eerste 14 hoofdstukken van Exodus, het eerste deel, gingen over de bevrijding uit Egypte.

Nu zijn we in deel twee aangekomen: de weg vooruit, richting het beloofde land.

In dit deel gaat het om de oefeningen die nodig zijn om echt vrij te zijn.

Daarvoor gaat God 'regels en voorschriften' schrijven.

Gaat God een beleidsplan opstellen, of protocollen schrijven?

Nee, het zullen richtingwijzers en aanbevelingen blijken te zijn.

Als je echte vrijheid wil, hou je dan aan deze richtingwijzers.

Daar gaan we de komende weken over lezen.

Tot aan Pinksteren toe, als we horen over de 10 geboden die Israel krijgt.

Als Israel honger heeft daar in die woestijn dan krijgen ze niet alleen die kwakkels en dat manna,

maar ze krijgen daar ook voorschriften bij.

Net of God wil zeggen: je leeft niet bij brood alleen maar van alle woord dat van God uitgaat.

Dat zijn de woorden die Jezus op de been hielden toen de duivel hem verzocht, ook in de woestijn.

"Een mens leeft niet bij brood alleen".

Heel subtiel gaat het in dit verhaal dus niet alleen over brood en water, maar ook over het belang van de goede 'woorden van God'.

Brood voor het hart dus.

3) Wat hebben we nodig?

Wat zijn de levensregels die het volk Israel vandaag van God meekrijgt?

Als de Israelieten klagen dat ze honger hebben zorgt God elke morgen voor een dun laagje wit spul op de struiken.

"Man na? vragen de Israëlieten in het Hebreeuws

wat is dat?

Dat is het brood uit de hemel, zegt Mozes namens God.

En de regel die daar bij hoort is: verzamel zoveel als je nodig hebt.

Een Omer per persoon.

En je hoeft ook niet te gaan hamsteren voor de volgende dag, want dan is het toch bedorven.

En o ja, nog iets: dit mag je elke dag doen, maar de zevende dag niet: dat is een rustdag.

Op de zesde dag mag je inzamelen voor twee dagen en dan bederft het niet.

Ik vind dit zo'n inspirerend verhaal!

Terwijl de Israëlieten zich druk maken over water en eten

maakt God het bittere water in een handomdraai zoet 

en vallen de kwakkels als rijpe vruchten voor de voeten van het volk.

En ze hoeven hun tent maar uit en daar ligt het manna op de struiken.

Voor ieder is er meer dan genoeg: 1 Omer.

Zo zou het dus kunnen, op weg naar een beloofd land:

leven in vertrouwen,

leven uit Gods hand,

verzamelen wat je nodig hebt en niet méér.

En rust nemen op zijn tijd.

Sabbat vieren, elke week, als voorproefje van het beloofde land.

Het is zo grappig en zo cryptisch wat er staat over dat inzamelen (vers 18)

De één verzamelt minder, de ander meer, maar als ze het nameten blijkt iedereen precies 1 Omer per persoon te hebben ingezameld.

Het lijkt net of het allemaal zo geregeld is dat iedereen maar 1 Omer per persoon kan inzamelen,

ook al doe je nog zo je best om er meer van bij elkaar te harken.

Dit verhaal is een parodie op onze angst.

Het is een parodie op het graaien en inhalen en oppotten, wat wij geneigd zijn om te doen.

Het is een tegenhanger van leven vanuit het werkwoord 'hebben'.

Het is een oproep om te leven vanuit het 'zijn', dag voor dag.

En natuurlijk is dit een grote oproep om de welvaart goed te verdelen!

Dat is overduidelijk!

Verdelen van de nood van de vluchtelingen: waarom neemt Nederland geen enkel kind op uit de kampen?

Verdelen van ons geld, onze tijd en energie.

En gewoon minder van alles: 1 Omer per persoon.

Minder spullen, minder luxe, minder auto, minder vliegtuig, minder vlees, minder verre vakanties.

Een rechtvaardige verdeling van de goedheid in de schepping:

dat is de boodschap van dit verhaal van het manna.

Dat is het brood voor onderweg dat wij vandaag voorgeschoteld krijgen.

Wat heb je nodig?

Wat hebben wij als samenleving nodig?

De crisis die ons treft schudt ons door elkaar, maar maakt ook dingen los.

Opeens kan er van alles!

De crisis roept medemenselijkheid op en dat is mooi.

Dat is zeer hoopvol.

Aan de andere kant is er het gevaar van het hamsteren en het eigen volk eerst.

Juist nu komt het aan op de fundamentele keuze die God het volk voorlegt:

wil je vooruit naar een beloofd land of wil je terug naar het slavenbestaan?

4) Maaltijdverhalen

Brood is het centrale thema vandaag.

Brood dat verdeeld mot worden.

Maar ook brood voor het hart: voorschriften voor de ziel, van Godswege.

Het brood en de maaltijd zijn een terugkerend thema in heel de bijbel.

In bijna alle verhalen na de opstanding van Jezus wordt gegeten:

zoals in het verhaal van de Emmaüsgangers.

Als Jezus het brood deelt zien ze hem!

En daarom is het avondmaal dus zo belangrijk in de kerk.

Als teken van het beloofde land waar we naar toe leven.

5) Broodtrommel

Een prachtig nieuw teken daarvan is de broodtrommel die vanaf dit weekend buiten onze kerk op een tafel staat.

In die broodtrommel zitten mooie teksten en liggen mooie boekjes.

Op de trommel staat: brood voor onderweg.

Een plek van bezinning, nu onze kerk gesloten is.

Na deze dienst ga ik er met Rienk even naar toe.

En ik nodig u uit om er ook even te gaan zitten deze week.

Ook de bijbel ligt er in.

Met dat prachtige verhaal over dat Manna!

Wat?

wat is dat?

Dat is brood voor onderweg, om de vrijheid vast te houden!

zo moge het zijn

Eerstvolgende viering

  • Viering, 07 juni 2020 10:00 uur Kom niet naar de kerk: Alleen te beluisteren via de kerkomroep.

Digitale collecte

digitale collecte  

Omdat we niet kunnen collecteren in de eredienst vragen we u om uw collecte digitaal bij te dragen.

Klik hier om bij te dragen