MattheĆ¼s 5: 21-25 Vredeszondag teksten
Filippenzen 4: 4-9

 

Overdenking

Lieve mensen van God, gemeente van Jezus Christus

1) Vredesweek
Gisteravond is de vredesweek in Rolde begonnen met een stiltekring.
De nieuwe burgemeester hield een toespraak,
we schreven vredeswensen
we luisterden naar een gedicht
en daarna gingen we in een kring staan en stonden we 2 minuten stil bij de vrede.

Die stilte is naar mijn idee kern van vrede.
Geen geschreeuw, geen kogels die om je hoofd vliegen, geen bommenwerpers, geen liquidaties.
Geen onrust in je hart.

Veel mensen maken zich ongerust over de vrede in de wereld.
De liquidatie van advocaat Derk Wiersum schokte ons land deze week.
Noord Korea test kernraketten
En welke gevolgen hebben de bombardementen van de Saoedische olieinstallaties afgelopen zaterdag?
En wat moeten we met de overvolle vluchtelingenkampen op Lesbos?

 

De onvrede in de wereld houdt ons mensen bezig, ook in ons op het eerste gezicht vredige dorp.
Maar ook hier leven mensen in onvrede.
Met zichzelf, met hun familie of buren, met hun eigen kerkmensen.
Kinderen hebben al jaren geen contact met hun ouders
broers en zusters wonen in het zelfde dorp maar zien elkaar alleen in de supermarkt,
mannen en vrouwen die gaan scheiden vechten hun ruzie uit over hun kinderen heen.
Je wordt er radeloos van.

Volgende week is op veel basisscholen aandacht voor de week tegen het pesten.
Ook dat lijkt een onuitroeibaar fenomeen.
En niet alleen op scholen: ook op menig werkvloer worden mensen weggepest.
Zelfs in kerken, verzorgingshuizen en universiteiten worden mensen weggezet en genegeerd.

2) Jezus
Het thema van de Week tegen het pesten op de basisscholen is: "Wees een held!"
Sta op in de klas als er wordt gepest, neem het op voor iemand, hou je niet stil!
De focus wordt niet gelegd op de kinderen die pesten, maar op de kinderen die het zien gebeuren.
Er wordt ingezoomd op de eigen keuze, op het kleine begin dat jij kan maken.
Zo wordt het grote probleem behapbaar.

Zoiets doet Jezus ook in de bergrede.
De grote woorden van de 10 geboden maakt hij 'klein', preciezer, meer dichtbij, intenser ook.
Jullie hebben gehoord dat er gezegd is: "Pleeg geen moord".
Maar ik zeg u: wie in woede ontsteekt tegen zijn broeder of zuster pleegt moord.
Jezus brengt de aloude 10 geboden als nieuw naar voren door de diepe intentie ervan bloot te leggen en een stap verder te gaan.
Je kunt dan misschien wel zeggen dat je iemand niet vermoordt,
maar praat je wel eens slecht over iemand?
scheldt je wel eens iemand uit?
Negeer jij wel eens iemand?
ook dat is eigenlijk een vorm van moord, in het klein.

Sterker nog: Jezus wil natuurlijk toe naar een intensivering van het gebod.
"Pleeg geen moord" betekent: "ontsteek niet in woede" en zelfs: "geef elkaar het leven!"
Jezus maakt het zesde gebod kleiner en intenser en daardoor komt het heel dichtbij.

Wij mensen kunnen elkaar doden met onze woorden,
maar ook met onze lichaamstaal en onze blikken.
We kunnen elkaar negeren door iemand geen blik waardig te gunnen,
door niet te groeten,
door geen hand te geven.
Moord is het, zegt Jezus.

Jezus noemt het voorbeeld van "iemand die iets tegen je heeft".
Wat doe je als iemand jou iets verwijt?
Dat is natuurlijk de kern van conflicten: je verwijt een ander iets of een ander verwijt jou iets.
In dit stuk noemt Jezus het voorbeeld van iemand die jou iets verwijt.
Uit het vervolg blijkt dat het wel eens om een financieel verwijt zou kunnen gaan.
Jij bent iemand anders geld schuldig en hij verwijt jou dat je dat niet hebt terugbetaald.

Dat is niet helemaal duidelijk maar het gaat in elk geval om een conflict.
De boodschap van Jezus is: doe de eerste stap, ga snel heen om je te verzoenen,
want anders gaat het van kwaad tot erger.
Of het nu terecht is of niet, dat verwijt van je broeder, ga heen en verzoen je, snel.
Pas daarbij op je woorden: let op je woorden, want een scheldwoord is een vorm van doodslag.

Dat geldt helemaal voor mensen die naar de synagoge gaan om daar hun offers te brengen.
Als je naar de kerk gaat om daar te bidden of het avondmaal te vieren,
wat stelt dat voor als je nog in haat leeft met een broeder of zuster?
Belangrijker is de verzoening, niet de eredienst.
Stel alles in het werk om de verzoening tot stand te brengen,
dat is 'uw redelijke eredienst' , zegt Paulus ergens. (Romeinen 12:2)
Wat heeft God aan een gebed, een offer, als je niet je best doet om je te verzoenen?

Jezus is een man van de vrede, maar geen watje.
Hij legt de vinger op de zere plek en zegt het scherp, maar wel broederlijk en beminnelijk.
Altijd gericht op het leven van een ander en op de werkelijk vrede tussen en in mensen.

 

3) Paulus
Ook Paulus schrijft mooi over de vrede.
In zijn brief aan de gemeente van Filippi heeft hij het over de diepe vrede van God die alle verstand te boven gaat.
Ik vind dat mooi gezegd.
Het is de vrede die je vindt in de stilte, ook gisteren in de stiltekring.
Geen woorden, geen gedachten, maar er zijn met elkaar.
Hand in hand.

Die vrede kan worden bereikt door je vreugde te vinden in de Heer.
"Wees altijd verheugd".
Dat is nogal wat.
Ik kan het echt niet.
Ik ben niet zo vrolijk altijd.
Niemand toch?

Dat kan ook niet de bedoeling zijn.
Het zou de harde realiteit van het leven ontkennen.
Maar wat Paulus bedoelt zou kunnen zijn wat die ene vrouw tegen me zei ooit.
Ze vertelde dat ze jarenlang veel zorgen had gehad om haar kind.
Jarenlang hadden ze ontzettend veel problemen met haar moeten doorstaan.
"Je gunt het je ergste vijand niet".
En toch zei ze, bleef ik diep van binnen vertrouwen houden.
Heel diep soms, maar toch.

Misschien bedoelt Paulus dat met 'altijd verheugd zijn'.
Vrede van God die alle verstand te boven gaat.
De vrede van God die altijd als een bodem onder ons bestaan blijft.
De grond van het zijn (Tillich).

Die vrede is een soort diepe vreugde dus.
Leven vanuit dankbaarheid, zegt Paulus vervolgens.
Dank God in al uw gebeden.
Diezelfde mevrouw zei me toen: door deze moeilijke periode heb ik geleerd om dankbaar te zijn met elke zonnestraal.
Met een bak koffie op een gewone dinsdagmorgen op mijn bankje voor het huis.

Vrede, vreugde, dankbaarheid.
En als er zorgen zijn leg je die in je gebed voor aan God.
"Vraag hem wat u nodig hebt".
Dat is ook een gevaarlijk zinnetje.
Want het suggereert dat God ons wensenlijstje zou kunnen verhoren.
Daar geloof ik niet in.

Wij leggen onze noden en onze zorgen, onze woede en onze dankbaarheid aan God voor.
Dat is het.
En wij werken zelf aan de vrede en aan oplossingen, zover mogelijk.
En wij staan open voor de liefde van andere mensen die zomaar op ons pad komen.
Als wenken en knipogen van de goede God.
Engelen op ons pad.

 

Vrede die alle verstand te boven gaat.
Daar heeft Paulus het over.
Door vreugde en dankbaarheid van binnen.
Door gebed.
Door je te richten op wat goed is en waar en schoon.
In jezelf en in de ander.
Maar ook: door je eigen vriendelijkheid.
"Laat iedereen u kennen als vriendelijke mensen".
Het Griekse woord dat hier staat ademt mildheid en bescheidenheid.

Ik vind dat zo mooi.
De vrede zal met je zijn als je mildheid ademt en uitzendt.
Vriendelijkheid.
Wat dat betreft heeft de gemiddelde Drent een voorsprong op andere mensen: bescheidenheid.

Dat wil niet zeggen dat je niet scherp moet zijn en blijven.
Ook Jezus kon behoorlijk tekeer gaan als het om onrecht ging en als het erom ging om mensen bij de les te houden.
Maar uiteindelijk moet de vriendelijkheid de bron blijven.

De grote vrede waarnaar wij verlangen voor de wereld begint bij de vrede van God die alle verstand te boven gaat
en die zich uit in vriendelijkheid, dankbaarheid en gerichtheid op het goede en schone.

Ik wil afsluiten met een tekst van Huub Oosterhuis:

"Dat een nieuwe wereld komen zal
waar brood genoeg en water stroomt voor allen
Daar bouwen wij veilige buurten
wonen dooreen in wijken van vrede.
Geen kinderen zullen daar sterven in schaduw van bomen
oude mensen maken hun dagen vol.
Wij zullen niet voor de leegte zwoegen
geen kinderen baren voor de verschrikking
De wolf en het lam zullen weiden tezamen:
wij leren de oorlog af"

zo moge het zijn